Posts tonen met het label innovatie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label innovatie. Alle posts tonen

vrijdag 21 augustus 2015

Nominaties Innovatie Top 100 2015

Mooi visueel overzicht in Google Maps van landelijk verdeling van bedrijven met een nominatie in de Innovatie Top 100 2015

maandag 12 maart 2012

Machiavelli en het tijdloze pleidooi voor vechters van innovatie




Machiavelli (1469-1527):

“ Bedenk dat niets qua voorbereiding moeilijker, qua succes twijfelachtiger en qua uitwerking gevaarlijker is dan zich opwerpen als iemand die vernieuwing wil doorvoeren.

Want hij die dat doet heeft hen die van de oude toestand profiteren tot vijand, terwijl hij slechts lauwe verdedigers vindt in hen die van de nieuwe toestand zouden kunnen profiteren.

Een lauwheid die gedeeltelijk voortkomt uit vrees voor de tegenstanders ....en gedeeltelijk uit het wantrouwen van de massa die niet werkelijk gelooft in iets nieuws totdat zij het ervaren hebben.

Zo komt het dat zijn opponenten iedere kans grijpen om de vernieuwer vurig aan te vallen en de anderen hem slechts halfslachtig verdedigen.”

donderdag 17 februari 2011

dinsdag 31 augustus 2010

Ondernemers adviseren ondernemers is innovatie!




Samen met een aantal collega’s gebruiken we steeds vaker de werkvorm “ondernemers adviseren ondernemers”, ook wel “methode Van der Sar” genoemd.

Wat houdt deze werkvorm in?
We luisteren naar een vraag van een ondernemer en bekijken dan of we in ons netwerk van Syntens ondernemers kennen die eerder een dergelijke knelpunt hebben ervaren of voor een bepaalde keuze hebben gestaan. Ook bekijken we of de context waarin beide ondernemer zich bevinden herkenbaar is voor elkaar. Indien we een mogelijke match positief inschatten vragen we beide ondernemers of ze interesse hebben om over het specifieke onderwerp met elkaar van gedachten te willen wisselen onder het genot van een goede kop koffie.

Als de ondernemers met elkaar in gesprek zijn, zien we vaak mooie dingen ontstaan:
  • Echt nieuwe inzichten
  • Overtuiging
  • Acties die in gang worden gezet
en wellicht het belangrijkste:
  • ENERGIE!

Voorbeelden van inspirerende gesprekken die we hebben laten ontstaan:

  1. Een ondernemer in de tuinbouw ervaart twijfels bij groei en is aangenaam verrast te horen dat een inmiddels ervaren ondernemer ook vele twijfels heeft gehad bij groei en dat twijfel blijkbaar een onderdeel is van het proces. Vol overtuiging, inclusief twijfel, gaat hij verder.
  2. Een ICT maatwerk bedrijf heeft moeite met structureel rendement en overweegt de stap naar een productenbedrijf te maken als het ei van Columbus. Na een ontmoeting met een ander ICT-bedrijf dat drie jaar eerder de stap heeft gemaakt naar een productenbedrijf, komt men erachter welke stappen genomen moeten worden om het basisbedrijf naar een hoger niveau te brengen én een begin te maken met het productenbedrijf. Na een half jaar geeft de ondernemer aan "weer van zijn bedrijf te houden".
  3. Een ondernemer wil groeien, maar heeft moeite met delegeren aan met name lager geschoolde medewerkers. De context hier is dat mensen continue op pad zijn en de uitdaging is hoe je vrijheid aan mensen kan geven en tegelijkertijd overzicht kan houden. Deze ondernemer in contact gebracht met een ondernemer uit een geheel andere branche maar wel vergelijkbare context. Resultaat: alleen al door een andere houding aan te nemen en durven loslaten is delegeren bij deze ondernemer plotseling succesvol geworden.
Vaar mee op de ervaring van een andere ondernemer die jou is voorgegaan.
Leg jouw vraag/knelpunt voor aan jouw Syntens innovatie adviseur en vraag naar een inspirerende verbinding.

donderdag 11 maart 2010

Met Syntens op trektocht!



Wat biedt Syntens aan ondernemers?

Samen op trektocht:
  • ondernemer is Ondernemer/reiziger
  • Syntens is innovatieadviseur/reisbegeleider
  • de reiziger is leidend #reisbegeleider
Gezamenlijk op weg gaan (innovatieproces):
  • de richting is bekend
  • route wordt gaandeweg bepaald en aangepast aan de omstandigheden
  • Syntens schetst de situatie (onderneming & ondernemer) en stelt vragen (ambitie & de weg)
  • de reiziger ziet en bewandelt een route; de ondernemer krijgt een inzicht, kiest en onderneemt actie (spreekt zich uit, houding, investeert)
De trektocht komt altijd ergens aan, niemand kan vantevoren aangeven waar je aankomt:
  • Een innovatieproces leidt altijd tot een eindresultaat; echter nooit tot een voorspelbaar eindresultaat
  • het gaat niet om de output; het gaat om het proces dat leidt tot output: DOEN!
Het doorlopen van innovatieprocessen is voortdurend:
  • DOEN
  • Bezinnen
  • Denken
  • Beslissen
  • DOEN

vrijdag 30 oktober 2009

Wat scoort jouw bedrijf op continuïteit?


Zojuist lees ik de De 50 beste familiebedrijven van Nederland (Sprout)

"Welke factoren bepalen het succes bij dit soort bedrijven?" vraag ik me dan af. Doorklikkend naar de verantwoording van het onderzoek kom ik op een voor mij nieuwe term:

de faillissementindex (continuïteitscore) van D&B

  • Welke getal scoort jouw bedrijf?
  • Geeft bijvoorbeeld jouw accountant jouw bedrijf ieder jaar een dergelijk rapportcijfer?
  • En wat zegt dit getal?

Volgende de site van D&B zegt dit het volgende:

De D&B Faillissmentsscore is een percentielscore op een schaal van 1 op 100 die aangeeft waar een onderneming zich bevindt ten opzichte van alle andere ondernemingen in de D&B database. Deze unieke D&B score wordt wiskundig berekend aan de hand van een statistisch model en geeft de verhoudingsgewijze kans op een faillissement weer. Zo geeft een D&B score 1 een zeer grote kans op een faillissement aan en een D&B score 100 een minimale kans. Een D&B score 1 betekent eigenlijk dat 99% van alle bedrijven een lagere kans op een faillissement hebben.

Voorbeeld:
Omdat één van de onderscheidende waarden van het familiebedrijfsleven continuïteit is, hebben we de omzet vermenigvuldigd met deze ‘kans op voortbestaan’ en gedeeld door 100 (de maximale index). Deze uitkomst bepaalt de uiteindelijke plek op de ranglijst. Dat is de reden waarom de familie Blokker met een omzet van 2,8 miljard euro (D&B Score 100) bijvoorbeeld boven USG People eindigt, omzet 4 miljard (D&B Score 62).


Met dit getal kun jij bepalen of dit rapportcijfer strookt met het door jouw gewenste risicoprofiel. Met dit getal kun je belsuiten juist meer risico te gaan nemen (innoveren, investeringen, nieuwe markten ontdekken, buitenland, enzovoort).

Of met dit getal kun je juist besluiten om een jaar pas op de plaats te maken. Juist minder investeren, minder innoveren en alles wat er al op de plank ligt nog beter te gaan exploiteren. Op die manier bouwen aan rendement van je bedrijf en "vet op de botten" kweken. Achteraf kan blijken dat deze keus juist de beste innovatie in de bedrijfshistorie blijkt te zijn geweest .....

Bepaal jouw continuïteitscore en bespreek met Syntens de betekenis hiervan en bijbehorende acties ......

vrijdag 5 juni 2009

Zichtbaarheid Syntens

Met trots laat ik het eerste resultaat zien van de eerste video-opnames bij Syntens-ondernemers om daarmee ons werk en het effect van ons Syntens werk ZICHTBAAR te maken onder de titel:

spread the news about Syntens, innovation, growth and entrepreneurship ............

ondernemers aan het woord:








Steeds meer organisaties publiceren video-boodschappen op hun website. Met video kun je complexe onderwerpen makkelijker uitleggen, emoties beter overbrengen en het is menselijk.

Met bovenstaande boodschap als onderdeel van een toekomstige reeks hebben we vanuit de twee creatieve teams uit de Randstad het initiatief genomen om het volgende te bereiken:
  • Helder maken wat een ondernemer van Syntens kan verwachten
  • Doorbreken van het Syntens-dilemma dat je niet kan claimen wat je bij een ander bedrijf hebt bereikt
  • Een ondernemer kan als geen ander het beste zelf verwoorden wat het effect is van Syntens ("best bewaarde geheim van Nederland", "geheim agent")
  • Ondernemers nemen het meeste aan van andere ondernemers. Dit vergroot voor Syntens de kwantiteit en kwaliteit van ons klantenbestand.


Met dank aan:

Hoofdrollen: Derk de Geus, Dylan Nagel, Paladin Studios
Cameraman: Remco Bakker, Syntens
Camera van: Michiel Poppink, Syntens
Assistentie: Paulien Roovers, Syntens
Editing: Marc Waltman, Richard Laarhoven, Boegbeeld
Interview: Leon van der Sande Syntens

maandag 30 maart 2009

Innoveren met Syntens? Gewoon DOEN!



Vandaag een interessant artikel op Frankwatching.

Het gaat over innoveren en de vraag of je daarbij juist wel of niet instrumenten van de overheid zou moeten gebruiken. Zoals de titel van dat artikel en dit weblogartikel al zegt: GEWOON DOEN!

Er zijn genoeg ondernemers die dit al veel eerder wisten en eerder hebben gedaan. Samen met Syntens hebben deze ondernemers concrete resultaten geboekt.

Binnenkort zie en hoor je deze ondernemers op dit weblog en de Syntens website. Een aantal korte video-opnames waarin ondernemers uit de dagelijkse praktijk aangeven:
  • voor welke uitdaging ze stonden
  • welke actie ze hebben uitgevoerd met Syntens
  • en welk resultaat ze daarbij hebben geboekt.

Stay tuned!

vrijdag 6 maart 2009

Wat is je houvast als ondernemer in deze tijd van economische crisis?

Medeauteur: Peter van der Sar, Syntens



"Wat is de waarde van strategie in tijden van crisis?
  • en hoe ver kun je gaan in ingrijpen in je bedrijf om hoofd te bieden aan de veranderende omstandigheden
  • en welk effect heeft dit op de mensen van het bedrijf op korte en lange termijn?"

Afgelopen dinsdag hadden wij met 4 ondernemers een leren-van-elkaar kring met als thema "strategie". Geinspireerd door mijn ervaringen vooraf en de ervaringen die werden gedeeld tijdens de kring wilden Peter en ik de essentie vatten van bovenstaande vraag.

Dit is ons antwoord voor ondernemers die met dezelfde vraag worstelen.


1. Bestaansrecht is dé basis voor ondernemen in deze tijd.

  • Besef opnieuw wat ook al weer het bestaansrecht is van jouw bedrijf: Wat maakt dat stakeholders vinden dat jij moet voortbestaan?
    Deze vraag beantwoorden is essentieel, maar niet eenvoudig. In het antwoord zal in ieder geval de waardecreatie van de organisatie uitgewerkt moeten worden. Wat is de waarde precies? En wie zijn bijvoorbeeld de stakeholders? En op welke punten hebben deze stakeholders ook nog tegenstrijdige belangen?
  • Schrijf het op, draag het uit en werk er continue aan.
  • Zie ook: spiritueel leiderschap, wat moet ik daar nu mee?
  • Bewijs het bestaansrecht van je bedrijf iedere dag opnieuw. Deze focus van bestaansrecht mag je niet loslaten! Dat bepaalt de waarde van je bedrijf. Jij en de wereld zitten nu in een fase dat wat helder leek niet meer helder is. Dan is je houvast van je bestaansrecht jouw enige kompas (houvast) om te varen ......


2. Binnen het kader van dat bestaansrecht verandert er wel degelijk het één en ander.
  • klantgroep
  • verdienmodellen
  • markten
  • kostprijs
  • kosten
  • aantal medewerkers
  • investeringen
  • innovatie
  • assortiment
  • primaire proces
  • service
  • etc.


Binnen het kader van wat jouw bestaansrecht bepaalt is bijna alles (wel ethische normen etc.) gerechtvaardigd om aan te passen en op te anticiperen.
Tijd voor actie en DOEN!

donderdag 12 februari 2009

Een Blauwe Oceaan Creeren

met drie bedrijven doorloop ik nu het denkkader van "Een Blauwe Oceaan Creeren".

Boeiende materie en liften op nieuwe creatieve ideeën.

Ook boeiend om met de Wissema Group over deze theorie te sparren.

vrijdag 16 januari 2009

Kunnen bedrijven samenwerken en met elkaar business genereren?



Aan de universiteit van Eindhoven is onderzoek gedaan naar de succesfactoren van samenwerking.

Uit dit onderzoek blijkt dat een hoge mate van vertrouwen en commitment (zachte factoren) met een heldere planning en structuur (harde factoren) in de eerste fase de kans op succes van omzet en resultaat aanzienlijk vergroot.


Voorbeelden van succesvolle samenwerkingsverbanden zijn:
- Woontotaalservice
- Dagtochten Combinatie Delft
- Stichting Zope & Plone



Hoe kunnen we als samenwerkingsverband zorgen voor een sterke startfase?

Er bestaan steeds meer mogelijkheden om als bedrijf ondersteund te worden bij een samenwerkingsverband. Dankzij deze ondersteuning:

- kan een samenwerking fijngeslepen worden waardoor krachtiger wordt samengewerkt en meer resultaat wordt behaald.

- kunnen knelpunten die zich tijdens het samenwerken altijd voordoen op een professionele manier worden opgelost.

- komt het samenwerkingsverband vaak sterker uit strijd.


Welke ondersteuning kun je ontvangen als groep samenwerkende bedrijven?


Ondersteuning bestaat uit:

- advies-uren van professionele adviseurs die als facilitator van het samenwerkingsverband optreden.

- beschikken over geld om specialistische kennis in te kopen.

Het belang van samenwerking en de mogelijkheden daarvan wordt ingezien vanuit het Ministerie van Economische Zaken en vanuit Europees beleid.



Eén van de projecten waar je als samenwerkingsverband gebruik van kan maken is het project Kennisnetwerken. Het project is van de Kennisalliantie en Syntens speelt daarin een belangrijke rol binnen het stimuleren van businessclusters.

Dit project heeft als doel: het versterken van innovatie in de kansrijke businessclusters van Zuid-Holland.

Je bent een businesscluster als de activiteiten gericht zijn op businessdoelstellingen die geld opleveren (een nieuwe Product-Markt-Combinatie)en bestaat uit samenwerking tussen minimaal 3 bedrijven.


Wat houdt het project Kennisnetwerken in en hoe kan ik van Kennisnetwerken gebruik maken?



Zowel de advies-uren als de financiële middelen kunnen beschikbaar gesteld worden als het samenwerkingsverband zelf een trekker naar voren schuift en voldoende potentie laat zien ten aanzien van vernieuwing en leveren van toegevoegde waarde.

Er zijn criteria ontwikkeld waaraan de businsesclusters (samenwerkingsvormen) moeten voldoen om in aanmerking te komen voor deelname.

1. Bevordert het initiatief de ontwikkeling van kennisintensieve clusters d.w.z. meer businesstoepassingen van kennis in deze clusters.

- Is het innovatief?
- Kun je het niet alleen, maar wel met een paar bedrijven?
- Is er een echte (business) trekker aanwezig?
- Is het kennisintensief (aantal betrokken HBO/WO-ers, opleiding kennis expliciteerbaar, nieuw voor samenwerkende bedrijven)?
- Is er bereidheid tot een zakelijke overeenkomst?
- Is er een behoorlijke mate van risico?

2. Bevordert het initiatief de sterkte van een cluster, d.w.z. over 3-4 jaar zal het cluster meer bedrijvigheid, additionele omzet en/of arbeidsplaatsen hebben.
- Is er een verwachting van meer omzet?
- Is er een verwachting van meer werknemers?
- Is er een verwachting van meer omzet per werknemer?
- Verwacht men een additionele investering?
- Is er een verwachting van aantal nieuwe bedrijven of nieuwe businesstoepassingen?

3. Heeft het initiatief een zo groot mogelijke economische en maatschappelijke impact
- Aantal betrokken bedrijven
- Aantal betrokken kennisinstellingen
- De omvang van het marktpotentieel (aantal klanten)
- Is het duurzaam sector versterkend
- Heeft het voorbeeldwerking en uitstraling
- De mate van passieve en actieve PR


Met name aandacht voor de volgende sectoren/clustergebieden:
* Greenports

* Health & Life Sciences

* Transport & Logistiek

* Water- & Deltatechnologie



* Overig: Indien er zich uitgesproken kansen voordoen voor groepen bedrijven buiten deze vier clusters, dan kan besloten worden deze kansen mee te nemen. Ook activiteiten in de clusters Procesindustrie en Petrochemie en Internationaal Recht, Vrede & Veiligheid zullen nadrukkelijk worden meegenomen.


Bovengenoemde clustergebieden zijn leidend bij toekenning. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor partijen in andere clusters /sectoren indien het je project valt binnen één of meerdere van de 3 thema's:
  • Zorg
  • Duurzaamheid
  • Bereikbaarheid


Fases van businessclusters
Bij het tot stand komen van businessclusters worden 3 fases onderscheiden en per fase is adviesondersteuning beschikbaar en kan een aanvraag worden gedaan om kennis in te kopen:

- Initiatiefase:



De fase met een initiatief van een ondernemer (trekker) gebaseerd op een kans of probleem en er zijn andere ondernemers bij betrokken. De ambitie en doelstelling van de samenwerking wordt uitgewerkt. Aan het einde van deze fase tekenen de samenwerkende partijen een intentieverklaring.
(40 uur Syntens en € 1.875,- out of pocket budget en 25% eigen bijdrage ondernemingen).

- Ontwikkelingsfase



De fase waarin de samenwerking feitelijk vormgegeven wordt. Aan het einde van deze fase is er een businessplan geschreven.
(100 uur Syntens en € 4.500,- out of pocket budget en 25% eigen bijdrage ondernemingen).

- Realisatiefase



De fase waarin het het samenwerkingsverband actief is met het realiseren van de omzet met het nieuwe product of de dienst.
(40 uur Syntens en € 3.000,- out of pocket budget en 25% eigen bijdrage ondernemingen).


Bent u nieuwsgierig geworden naar de mogelijkheden van uw individuele bedrijf om samen te werken? Of werkt u al samen met andere bedrijven en wilt u diverse aspecten daarvan tegen het licht houden?

Informeer bij uw contactpersoon van Syntens of reageer op dit bericht.



En onthoudt dit:
"it takes two to tango, but it takes three to change"



Uit: coachingskalender 9 maart 2009

dinsdag 23 december 2008

Het beste van creatieve en jonge innovatieve bedrijven

met dank aan en bron fotomateriaal: Fokke Wijnstra

In november organiseerden we met ons Syntens-team de Livewire Creative Network Tour 2008. In vele opzichten innovatie en buiten de gebaande wegen begeven; voor Syntens, voor ons team en zeker ook voor mezelf. Ik moest mezelf dwingen tot structuur en moest zaken leren loslaten.

De opening van deze Livewire Creative Network Tour werd gegund aan Fokke Wijnstra, zeiler staat er op zijn visitekaartje (meer over hem: onderaan artikel).

Vanuit zijn brede ervaring heeft hij een visie ontwikkeld die mij aanspreekt en waaruit ik verbondenheid voel. Die verbondenheid werd versterkt door het volgende beeldverhaal van zijn inspirerende lezing.


1.

Dit spinnenweb representeert verbondenheid. Ieder element in het web zorgt voor de uiteindelijke kracht en schoonheid van het systeem.


2.

Achter deze ramen en op iedere verdieping werken functionarissen binnen hun functie die hen is toebedeeld.

Letterlijk zichtbaar worden de bedrijfskolommen, de verkokering, het effect van divisie-denken. Je ziet geen verbindingen tussen de kolommen. Die blijkt in het volgende plaatjes dus wel letterlijk ondergronds te zijn.

3.


Als we naar beneden afdalen zien we een plattegrond en de toegang naar het ondergrondse leven.

4.

Behalve de metro bevinden zich talloze restaurants, lunchcorners en coffeebars. Hier speelt het informele leven zich af en worden talloze informele netwerken gevormd en uitgebouwd.

5.
Bij ChiroJava (chiropractiker en Java-koffie)


Weg van de snelweg op zoek naar een lunch, kwam men hier terecht; beperkt uitnodigend, het lijkt op een coffeebar. Eenmaal binnen vielen de Rijnlanders van de ene verbazing in de andere. Het was volop levendig, dit was het centrum van het dorp. Je kon er inderdaad koffie krijgen en ook iets te eten. En er was nog veel meer. Er was een dokter gevestigd en een apotheek. Ook een chiroprator en een fysio-therapeut.


Navraag leerde dat dit centrum organisch was gegroeid. Het verhaal is dat de chiropractiker en de huisarts met hun echtgenoten bij elkaar op bezoek waren. De dames hadden zin om een koffie- en eettent te starten en hun mannen toen zeiden dat zij eigenlijk andere ruimten zochten. Het hele verhaal is integraal vanuit wat zij zelf graag zouden willen gecombineerd met ondernemerschap gestart. Dat heeft blijkbaar de gemeenschap omarmd door er voor allerlei activiteiten daar heen te gaan. Waarom? Omdat het zo natuurlijk en dichtbij de realiteit ligt. Niet bedacht maar ontstaan.


6.

Met het volgende plaatje houdt Fokke een pleidooi voor vertrouwen en het loslaten. Dit onder de titel: "reframe" het huidige en zie de toekomst als eerste.

Het plaatje geeft betekenis aan organiseren en structureren en zegt tegelijkertijd: laat ook op tijd los, laat zaken ontstaan en geef ruimte om iets organisch groeien te laten groeien.
Als innovatieadviseur spreekt dit plaatje mij bijzonder aan omdat dit helder het volgende beschrijft zoals collega Sybren eens verwoordde "mijn eeuwige zoektocht naar balans tussen chaos en structuur".


7.


De index foto van allerlei kerken en geloofsrichtingen laat eenheid zien in diversiteit.
Om te kunnen structureren en tegelijkertijd het vertrouwen te hebben om los te laten is pluriformiteit noodzakelijk. Pluriformiteit tussen mensen en pluriformiteit als persoon; dit wil zeggen openstaan voor reflectie op je eigen handelen en dat van anderen.

Als de brug tussen open staan voor chaos en dicht bouwen met structuur gebouwd is, dan zullen vele succesvolle innovaties volgen en is veel, heel veel mogelijk ........

Fokke, dank voor je inspiratie!




Binnen Syntens heb ik Fokke als coach leren kennen. Recent heeft hij namelijk bij één van mijn innovatietrajecten een ondernemers-team begeleid bij het maken van lastige keuzes. Een bijzonder traject met een mooi resultaat als gevolg.
De foto's die hij heeft gebruikt zijn recent genomen tijdens zijn jaarlijkse reis door de USA met een aantal netwerkgenoten.
Fokke presenteert de verbindingen die hij heeft als volgt:
  • fiNext. Met veel enthousiasme ben ik parttime verbonden aan en in dienst van fiNext B.V. - "hands on visionaries in finance". En daarmee tegelijk geïnspireerd door de ontwikkelingen van Ordina.
  • Zelfstandig. Daarnaast opereer ik vanuit FCW Management B.V. als onafhankelijk zelfstandige. Ik trek graag samen op met mensen uit het netwerk van De Limes en Berckely Square.
  • DeLimes. Omdat het een inspirerend netwerk is met het Rijnlands organiseren als kern. Aanjagers van het netwerken zijn boeiende mensen als Harold Janssen en Jaap Peters. En met deze twee bijzondere mensen is het goed samenwerken. DeLimes zit niet toevallig in Zwammerdam. De plek waar ooit het riviertje de Limes liep. De grens tussen het geregelde Romeinse Rijk en de “chaos van die barbaren’ daar boven. Of was het juist andersom?!
  • Berckeley Square. Omdat het een kersverse club van tegendraadse denkers is met oorspronkelijke ideeën en een verfrissende aanpak. Maatschappelijke verandering en sociale innovatie lopen als een rode draad door hun advieswerk. En Raymon Geurts is daarin authentiek en congruent. Dat is dus heerlijk samen ontdekken en een paar jaar vooruitlopen.

donderdag 20 november 2008

Een student helpt ondernemers innoveren!




Deze week werd ik gebeld door één van mijn oud-docenten van de Haagse Hogeschool, Hein Peterse, tegenwoordig docent MER, met de vraag:

"Jullie doen toch iets met koppelen van MKB-bedrijven met studenten?"

"Ja hoor", kon ik volmondig antwoorden. "Alleen komen ik en mijn collega's in de praktijk allerlei knelpunten tegen" vertelde ik "zoals:
- een ondernemer heeft in een bepaalde periode behoefte aan studenten, maar juist in die periode zijn geen studenten beschikbaar. Resultaat: geen match.
- De school heeft studenten beschikbaar in een bepaalde periode, maar het aantal bedrijven met beschikbare plekken schiet tekort. Resultaat: te weinig matches of te weinig zinvolle stageprojecten."

"Je bent wel lekker bezig bij Syntens of hoe heet die club ook alweer?" vroeg hij terloops. Deze vraag kon ik gelukkig bevestigend beantwoorden.

"Kan ik je informatie mailen, dan zie ik wel of er iets uitkomt?" vroeg hij, nog even nonchalent als eind jaren tachtig toen hij mij op de Houtrust de eerste beginselen bijbracht van Schumpeter en zijn Neue Kombinationen. Boeiend vond ik het, terwijl ik toen nog geen enkel benul had, dat ik jaren later met innovatie mijn dagen als innovatieadviseur zou vullen.

"Studenten hebben weinig benul van ondernemerschap" wist hij me nog te melden nadat ik verteld had dat ik met ondernemers juist inzoom op hun mate van ondernemerschap. "Salaris wordt als inkomen van de ondernemer gezien" was de onderbouwing van eerder genoemde stelling.

Dit telefoontje en voor mij even terug in de tijd heeft mij aangezet tot de volgende stelling en aanzet tot actie:


Het is mijn stelling dat

veel MKB-bedrijven resultaat kunnen boeken door inzet van studenten.

Veel ondernemers worstelen met hun tijd en het lijkt mij juist de uitdaging voor ondernemers om (met hulp van Syntens) stil te staan bij de mogelijkheid van de inzet van studenten. Je hebt dan vaak met de paradox te maken dat het je als ondernemer eerst tijd kost om een goed project te formuleren, één of meer studenten te selecteren en vervolgens begeleiding te bieden. Vaak levert de inzet van studenten echter achteraf goede resultaten op. Bovendien lever je als ondernemer een belangrijke maatschappelijke bijdrage, namelijk jongeren leren een zinvolle bijdrage te leveren aan de maatschappij. Ook laat je toekomstige werknemers en mogelijke part-time medewerkers snuffelen aan je bedrijf.

Als ieder zijn verantwoordelijkheid neemt heb je dus alleen maar winnaars.

Dus de ondernemer die dit leest:

ONDERNEEM NU ACTIE: STA EVEN STIL!

Beantwoord in die tijd de volgende vragen:
- Wat wil ik in mijn bedrijf uitbouwen of verbeteren, maar blijf ik maar uitstellen?
- Leent dit onderwerp zich voor een opdracht voor één of meer studenten?
- Welke opdracht kan ik dan formuleren?
- Aan welk profiel moet de student of moeten de studenten voldoen en welke afstudeerrichting sluit hier op aan?
- Kan ik eenvoudig werven? (internet en/of een contactpersoon?)
- Kan ik voldoende tijd vrijmaken voor begeleiding of kan ik iemand inschakelen die een deel van die begeleiding op zich neemt?

Tenslotte de belangrijkste vraag:

GA IK NU DAADWERKELIJK ACTIE ONDERNEMEN? (en mijn aanpak eventueel voorleggen aan mijn Syntens-adviseur?)

Ter inspiratie noem ik nu de mogelijkheden die de MER (Management, Economie en Recht) van de Haagse Hogeschool biedt aan ondernemers:

2e jaars projecten vanaf eind januari







3e jaars projecten, die starten in week 5 en in week 17/18









Projecten internationaal, stages en afstudeeropdrachten


maandag 14 juli 2008

"Nederland laat vooral steken vallen op het gebied van innovatie en valorisatie, in de vergelijking tot de koplopers".




Mede-auteur: Tjwan Tan, Syntens

Daar waar Nederland uitstekend de vierde plaats bekleed op het gebied van technologie en het ontwikkelen van kennis, blijven we daar duidelijk bij achter als het aankomt op innovatievermogen oftewel het toepassen van die enorme hoeveelheid kennis. **

Over valorisatie hebben wij de volgende feiten verzameld en een visie ontwikkeld:
• Valorisatie wordt over het algemeen slecht begrepen in Nederland. Dit blijkt o.a. uit de lezing van Prof. Clemens van Blitterswijk tijdens de presentatie van Life Sciences en Gezondheid, Leiden. In deze lezing werden data gegeven waaruit bleek dat Nederlandse onderzoekers excellent scoorden op hun wetenschappelijke publicaties (90%) maar dat de valorisatie van deze kennis schrikbarend achter bleef (5%).
• Het begrip valorisatie leidt al enige jaren tot gefrustreerde uitingen. Dit valt af te leiden uit het al enige jaren bestaande discussie op het forum van Higher Level: “Wat een rotwoord voor zo'n mooi initiatief” en “rot op met je Valorisatie, ik wil het woord nooit meer horen”
• Op 15 maart 2007 werd als sluitstuk van een van de actielijnen van het Innovatieplatform het symposium ‘De kunst van verzilveren’gegeven”. Ondanks dat er veel verschillende partijen waren betrokken bij dit actiepunt moeten we helaas constateren dat er geen echt duidelijke lijn valt te constateren in de aanpak van het probleem. Valorisatie is lastig, misschien moeten we wel constateren dat valorisatie lastig is voor ons Nederlanders.

In onze visie hangt valorisatie dus als een soort molensteen om ons kenniseconomie nekje omdat we er op dit moment relatief slecht in scoren. Aan de hand van onze dagelijkse en persoonlijke gesprekken die wij met Nederlandse ondernemers voeren, hebben wij echter het geloof dat Nederland op het gebied van valorisatie economisch én cultureel veel kan winnen. Maar het lukt niet zo goed en waarom is dat?

Wat is het probleem nu precies, wat is de oorzaak, hoe kan het probleem opgelost worden. En, vragen wij ons af, hoe kan het dat nabijgelegen landen als Finland en Denemarken veel beter in staat zijn om kennis te kapitaliseren?


Wat is een mogelijke oorzaak van het probleem met valorisatie?

• Ten eerste blijkt het begrip valorisatie weinig betekenis te hebben bij een groot deel van de Nederlandse bevolking. Bovendien heeft Tjwan een kleine steekproef onder Syntens-collega’s gehouden over het begrip valorisatie. Deze uitkomst en de genoemde discussie op het Higher Level bevestigen de verwarrende betekenis van “valorisatie”. Het begrip blijkt overigens veel gebruikt te worden in Vlaanderen. Onderaan dit artikel hebben we een aantal verschillende definities van valorisatie op een rijtje gezet.
• De oorzaak van het feit dat Nederland slecht scoort op het gebied van valorisatie zou gevonden kunnen gevonden worden in de factor cultuur. Wel veel meters maken, duwen en trekken, het calvinistische arbeidsethos maar aan het eind van de dag niet structureel veel verder komen. Bekend is ook dat je een cultuur niet zo snel verandert tenzij er een shockeffect optreedt…………..
• Het kan zijn dat de beleidsmakers er niet de vinger op kunnen leggen en dus grote moeite hebben met het in gang zetten van iets waar ze geen ervaring dan wel verstand van hebben. Een leuke anekdote over het symposium (de kunst van het verzilveren) is terug te vinden op bovengenoemd forum: “Ik ben er geweest. Was best interessant, maar ik heb er geen ondernemer gezien. Volgens mij zijn het juist de ondernemers die de sleutel vormen tot succesvolle valorisatie (op de markt brengen) van publiek gefinancierde kennis.”
• Kennis is fantastisch en met Begrip kom je verder.

De relevantie van het probleem is dat onze nationale economie relatief achteruit gaat in relatie tot die van andere landen in de wereld. Want een groot deel van onze economische bronnen (lees hoeveelheden kennis en daarbij behorende infrastructuur) blijven onbenut en worden op langere termijn uitgehold in plaats van te worden doorontwikkeld.

De urgentie van verhogen van valorisatie wordt als hoog aangegeven door politici en beleidsmakers. Maar welke ondernemer of welke inwoner van Nederland voelt vandaag die urgentie?

Kunnen we urgentie creëren?

Nemen we genoegen met de houding: ”Volgens mij zijn we op de goede weg, maar duurt het gewoon wat langer bij ons”.

of

Kunnen we als natie dat gevoel van urgentie tastbaar maken en daarmee collectieve energie creëren en actie teweegbrengen? Vergelijk de sense of urgency van Finland 1987.

Laten we als Nederland dat crisismoment passief op ons afkomen en laten we ons daarmee overvallen (2010, 2015 of 2020?) of nemen we zelf de regie?

Welke persoon of personen staan op en nemen het leiderschap op zich? Welke volgers faciliteren die leider om hem te laten doen wat hij moet doen?

Hoe zou Nederland er uit zien als we exelleren in ondernemerschap van kennis, parallel aan ondernemerschap van handel in de Gouden Eeuw?

Het vraagt welhaast om een haptonomische benadering van het geheel, waarin zowel politici, bestuurders van universiteiten, ondernemers en medewerkers in bedrijven goed moeten kijken, denken en vooral ook invoelen hoe de magie van het ondernemen gebruikt kan worden om in Nederland die nieuwe maatschappelijke context te creëren. En daarmee weer de wereldzeeën te bevaren!

Actie
Wij roepen leiders en volgers op om op onze visie te reageren en vooral ook acties te initiëren richting realisatie van de nieuwe Gouden Eeuw.





Bijlage:
Verschillende definities die iets over valorisatie zeggen:

1. Valorisatie of technologietransfer is de terbeschikkingstelling van (intellectuele) eigendomsrechten op universitaire kennis door verkoop of, bij wijze van het verlenen van de toestemming tot het gebruik ervan, aan het bedrijfsleven.Op die manier wordt aan meestal private ondernemingen toegestaan deze kennis verder te ontwikkelen tot een product dat vervolgens wordt gecommercialiseerd, al dan niet door dezelfde partner. (J. Bakker)

2. De term « valorisatie » komt oorspronkelijk uit het Frans en is een begrip dat heden ruim verspreid en aanvaard is in Europese kringen van onderwijs en opleiding. Valorisatie betekent zowel de verspreiding, als het toetsen van de meest innoverende methoden en praktijken, die
voortvloeien uit opleidings- en onderwijsprojecten, alsmede de exploitatie en ontwikkeling daarvan binnen uiteenlopende contexten en omgevingen om ze vervolgens geleidelijk en duurzaam in te voeren in officiële en non-officiële systemen, in het bedrijfsleven, verenigingen of zelfs in individueel afgestemde opleidingen. (de officiële EU definitie)

3. Valorisatie is het door universiteiten ter beschikking stellen van academische kennis aan de maatschappij in het algemeen, en het bedrijfsleven in het bijzonder. De term wordt vooral in Vlaanderen gebruikt, en is in Nederland minder bekend.Er zijn veel manieren om kennis en onderzoeksresultaten te valoriseren. Vaak bevatten academische onderzoeksvoorstellen dan ook een valorisatieplan. Een mogelijkheid voor directe valorisatie is binnen het onderzoek samenwerken met niet-academische partners, zodat de resultaten direct ter beschikking van die partner komen. Ook kan ontwikkelde kennis via licenties ter beschikking van de industrie komen (Wikipedia).

4. Valorisatie is de term om het gebruik van kennis en het creëren van maatschappelijke waarde te bevorderen. (site EZ)

We willen er overigens aan toevoegen dat het valorisatieproces doet vermoeden dat het een eenrichtingsverkeer "van het ter beschikkingstellen" is, zo van gooi maar over de schutting komt wel goed.
Wij zouden valorisatie graag zien als:

5. Een proces waaruit een (sustainable) cultuur ontstaat waarin de betekenis van de (fundamentele) wetenschappelijke kennis zodanig wordt begrepen dat hieruit innovatieve en maatschappelijk relevante processen en producten ontstaan, hierbij spelen multidisciplinair inzicht, creativiteit en ondernemerschap (= lef) een essentiële rol.

6. Vermarkten

**
Op 31 oktober 2007 werd de laatste 'Global competitiveness report' besproken van het Wereld Economisch Forum en het wordt weer tijd voor een volgend rapport, waarin we de prestaties van Nederland op het gebied van wetenschap, kennisontwikkeling en het innovatievermogen kunnen volgen.
Zo zou de samenwerking tussen universiteiten en bedrijven hier te lande relatief slecht verlopen.
Op de totale 'Mondiale concurrentie index', gebaseerd op 12 criteria gemeten aan 131 landen, daalt Nederland dit jaar van plaats negen naar plaats tien. De Scandinavische landen Denemarken, Zweden en Finland behoren, achter de V.S. op plaats één, mondiaal tot de toppers qua concurrentiekracht. "Nederland laat in de vergelijking tot de koplopers vooral steken vallen op het gebied van innovatie". bron: NRC 31 oktober 2007

dinsdag 27 mei 2008

DNA van uw onderneming

Wat is het DNA van uw onderneming?
Wat is de passie van u als ondernemer en hoe heeft u dit vertaald naar uw bedrijf ? U kunt pas echt succesvol zijn als uw passie en de activiteiten van uw bedrijf naadloos bij elkaar aansluiten.
Organiseer dit!
De workshop wordt gepresenteerd door Leon van der Sande.

Het Dna Van Uw Onderneming


From: Leonsand, 1 minute ago








SlideShare Link



Marco, Peter, Oz Har en Patrick, bedankt voor jullie deelname en inzet.

donderdag 24 april 2008

Nederland heeft dringend ondernemissarisen nodig !



Vandaag lees ik de volgende mail van één van de vele ambitieuze ondernemers die ons land rijk is. Een ondernemer waar we nog veel van gaan horen. Of niet. To be or not to be ? That's the question ..............

"Zoals ik je al zei ben ik bezig met het oprichten van een RvC. Al surfend kom ik eigenlijk tot de conclusie dat ik daar bar weinig van weet. Heb jij nog goede tips/suggesties voor workshops hieromtrent? Kan er niet veel over vinden eerlijk gezegd...... "


Ik vind het een goed teken als een ondernemer deze behoefte naar mij uit. Ten eerste spreekt hier ambitie uit; hij wil verder....! Ten tweede is hij zich ervan bewust dat hij "niet van alles weet wat hij niet weet".
Omdat ik deze vraag steeds vaker tegenkom bij ondernemers in de groei, besloot ik dit onderwerp in te duiken en kom tot de volgende conclusies:

- veel ondernemers met uitdagende ambitie hebben behoefte aan een sparring-partner met wie zij regelmatig kunnen sparren over zowel de onderneming als het ondernemerschap.
- Als ik doorvraag naar deze behoefte, dan lijkt het om een kruising te gaan tussen een coach, een mentor een adviseur, een commissaris, een ambassadeur, een kennsimakelaar en een deuropener. Eigenlijk een schaap met 5 poten dus .....
- Met een beetje fantasie kun je dit de commisseurs-rol noemen, of commiscoach of mentorsaris, ondernemissaris, etc ......
- Als Syntens-adviseurs slagen we er steeds meer in om zowel in vertrouwen en binnen onze comptentie-ontwikkeling deze rol te vervullen, zij het dat onze beschikbare tijdsbesteding beperkt is en wij doorschakelen naar (al dan niet commerciële) partijen die de verdere uitwerking voor hun rekening nemen.
- Het vinden van de juiste ondernemissaris, succesvolle praktijkcases en een overzicht van do's en dont's blijkt in de praktijk lastig.
- De juiste opleiding, opdoen van ervaring én inzet van ondernemissarisen kan volgens mij dé haarlemmerolie zijn om de potentie van het Nederlands ondernemerschap tot volle wasdom te laten komen.
- De kerncompetentie van een ondernemissaris is het overbruggen van de Kloof ! Een kloof tussen:
- Kleinbedrijf - grootbedrijf
- Ondernemerschap - management
- Innoveren - exceleren
- Passie - ratio
- Creativiteit - kopiëren
- Investeren - geld verdienen
- Starten - Groeien
- Werken aan je bedrijf - werken in je bedrijf
- Ad-hoc - volwassen
- Etc.

Heb jij dé Gouden suggestie om een ondernemissaris te vormen en te vinden ?
Laat je reactie achter en wie weet kom jij in aanmerking voor de Koning WillemI-prijs ?




Aanvullende informatie:

Iets breder gesteld heb ik enkele weken geleden een overzicht gemaakt voor een ondernemer die zijn/haar ondernemersfeedback ging organiseren.

Als uitzoekwerk geef ik hieronder het eerste overzicht van websites en de eerste terugkoppeling van die ondernemer die deze websites heeft bekeken:

ps. sommige links kunnen verouderd zijn.

Longlist organiseren van jouw ondernemersfeedback:

Aanbieders:

Columns:



Een eerste ervaring van bovenstaande uitzoeklijst lees je hieronder:

Leon,

Hartelijk dank hiervoor. Ik heb er veel aan. Wat mij aanspreekt is:

masterclass emerging growth - De Baak (8/9 november 2008) executive coaching - wellicht overwegen (in het weblog van Sprout stonden alle overwegingen op een rij om geen coach te willen, maar juist een netwerk van ondernemers).

RSM - de wetenschappelijke link spreekt me erg aan. Ik ben benieuwd wat zij bieden en zal een afspraak maken. Als je mee zou willen naar die afspraak ben je welkom.

NCD - aanmelding zal ik overwegen

VNO-NCW - lidmaatschap zal ik overwegen

Young Entrepreneurs organisation kwam ik tegen in de sprout weblog - spreekt me aan. Zoek ik uit.

Strategisch ondernemerschap: alle afwegingen op een rij om per 2009 een commissaris aan te stellen + voorbeelddocumenten en aanpak. Werkelijk heel nuttig. Daar ga ik ook mee aan de slag.

In ieder geval heb ik op een rij welke kosten ik zou moeten maken om die ondernemersfeedback te regelen.

Veel dank voor deze informatie! Ik koppel het tzt terug.

groet,

donderdag 27 maart 2008

Open innovatie is geïnspireerd worden door mensen om je heen !



In een aantal adviesgesprekken gedurende het afgelopen jaar is open innovatie aan de orde geweest, maar concreet maken kan ik het nog niet. Wel boeit het onderwerp me en gevoelsmatig geloof ik dat er mogelijkheden liggen: voor MKB-bedrijven, voor Syntens, voor mezelf. Vanuit die mindset toog ik recent naar het seminar bij TNO ICT over open innovatie voor het MKB.

Wat zijn de relevante eigenschappen van Open Innovatie ?

Dr. Patrick van der Duin (TU Delft) schetste vanuit historisch perspectief innovatiemanagement. Op de tijdlijn zette hij Open Innovatie als 4e generatie neer met daarbij de stelling dat Open Innovatie en ‘gesloten innovatie’ een continuum zijn. Relativerend stelt hij de vraag "Hoe nieuw is open innovatie?" wanneer als ‘Straw man argument’ een ‘gesloten’ innovatie als karikatuur wordt neergezet ?

Anita Lieverdink meldt:
- Open innoveren gaat niet over het wat innoveren, maar over hoe innoveren ?
- Open kan wagenwijd open, half open of op een kier zijn.
- Toenemende openheid voor ideeën van buiten.
- Open is niet per se openbaar en/of ongeorganiseerd.

Freek Bomhof geeft aan:
Het MKB doet al járen Open Innovatie!
• Open innovatie is een hype
• Bijna alle voorbeelden gaan over grote bedrijven
• Het wordt als een nieuw model na gesloten innovatie gezien
• Maar MKB deed (bijna) nooit aan gesloten innovatie
• Als het MKB innoveert, móeten ze dat wel open doen
• Patenten aanvragen is veel te duur
• Zelf R&D opzetten is meestal onmogelijk
• Er zijn veel modellen met succes en faalfactoren
• Als je daar “open innovatie” uit weglaat, staat er alleen maar
“goed ondernemerschap”
• De meeste best practices worden al jaren toegepast

Hoe sta ik er nu in in open innovatie ?
- Misschien niets nieuws, toch geloof ik dat nu het momentum er is voor open innovatie.
- Open innovatie geeft veel valkuilen, maar bovenal voel ik dat het energie kan genereren en onovertroffen prestaties mogelijk kan maken.
- Heb jij ook dit gevoel, ga er mee aan de slag en maak ergens een begin. Daarna merk je vanzelf of je in een flow komt (energie) of niet (valkuil).
- Ten slotte aan jou de volgende vraag:

HOE OPEN KUN JE ZIJN EN HOE KUN JE OPEN ZIJN ?

dinsdag 17 juli 2007

Een goed ondernemingsklimaat ...........




Gisteren las ik op de site van Leren ondernemen het bericht over
"Het Nederlandse ondernemingsklimaat in cijfers 2007".
De subtitel luidde:
Een gebrek aan innovatie is in belangrijke mate vaak het gevolg van een gebrek aan ondernemerschap.

Deze zin zette mij aan het denken. Ik stelde mezelf de volgende vragen:

Wat is nu oorzaak en wat is gevolg ?
Blijkbaar wordt een ondernemer gefaciliteerd door een goed ondernemersklimaat. Hoewel hij het uiteindelijk zelf moet doen, profiteert hij wel van een goed ondernemingsklimaat. Ik zie hier duidelijk de wisselwerking. Als een ondernemer opereert in een omgeving met een goed ondernemingsklimaat heeft hij veel meer mogelijkheden om te presteren dan in een omgeving met een slecht ondernemingsklimaat. Tegelijkertijd draagt hij als individu bij aan het (goede of slechte) niveau van dat ondernemingsklimaat ....
Nu ik dit schrijf, denk ik aan de vergelijking Feyenoord en het rapport van Peter Bos waarin hij het probleem omschrijft dat "bij Feyenoord geen topsportklimaat heerst". Feyenoord heeft hier de verantwoordelijkheid het besef van het belang van een topsportklimaat bij te brengen bij alle stakeholders en het creëeren van een topsportklimaat te faciliteren. Aan de andere kant zijn diezelfde stakeholders de bijdragers aan het niveau van het topsportklimaat .... Hoe snel kan een situatie dan in positieve zin veranderen ?

Wat kan een individuele ondernemer concreet uit dit rapport halen en omzetten in actie?
Belangrijk is dat hij beseft dat hij zelf profiteert van een goed ondernemingsklimaat. Van de overheid (Ministerie Economische Zaken) mag hij de faciliterende rol verwachten. Van hemzelf als individueel ondernemer en van zijn collega-ondernemers mag hij een indivuele bijdrage verwachten om dat ondernemingsklimaat in wisselwerking gestalte te geven .....

Wat kan zo'n concrete bijdrage zijn ?
- Zorg als ondernemer dat je zelf lekker in je vel zit. Ook een profvoetballer zorgt voor een goed ritme (goed voedsel, voldoende slaap en ontspanning). Alleen dan kun je topprestaties leveren.
- Als je bedrijf goed presteert of goed zou kunnen preseteren; vraag jezelf dan af: "Wat is mijn verantwoordelijkheid voor een goed ondernemingsklimaat. Wat wil ik bijdragen en waar profiteer ik dan vervolgens weer van (win-win) ?
- Maak dit voor jezelf concreet en organiseer reflectie om je heen (partner, vrienden, collega-ondernemer, coach enz.) om je eigen functioneren zo krachtig én plezierig mogelijk te houden.


Voetnoten artikel:
Ik besluit me te beperken tot de 16 pagina's tellende samenvatting omdat het rapport 384 pagina's telt. Al reflecterend en schrijvend concentreer ik mij op twee volgende defintities:
Het rapport stelt; "Een goed ondernemingsklimaat heeft een stimulerende werking op investeringen en is daarom gunstig voor de economische groei."

Wat wordt in het rapport verstaan onder ondernemingsklimaat ?
"Het ondernemingsklimaat wordt op twee niveaus uitgewerkt.

1. In de eerste plaats wordt aandacht besteed aan aanjagers van economische groei, zoals menselijk kapitaal, innovatie, kapitaal, ondernemerschap en marktwerking.
2. In de tweede plaats gaat de aandacht uit naar de randvoorwaarden voor economische groei, zoals macro-economische condities, het functioneren van de overheid, de aanwezige infrastructuur en de maatschappelijke context.
Deze randvoorwaarden vormen een gegeven voor de ondernemer, maar zijn wel degelijk medebepalend voor zijn bereidheid en mogelijkheden om succesvol te ondernemen."

Evenementenkalender


Vanuit mijn huidige rol van evenementencoördinator binnen mijn BNI chapter Merquess verzamel ik interessante netwerkbijeenkomsten binnen onze regio en daarbuiten. Bekijk hieronder het actuele overzicht van interessante netwerken en bijeenkomsten die er zijn om jezelf te ontwikkelen als ondernemer, om verder te komen en ook om ondernemerschap leuk te maken.

De gekozen bijeenkomsten vinden met name plaats in de regio Den Haag, Delft, Westland, Rotterdam en Leiden. Heb je vragen over één van deze bijeenkomsten of wil je dat jouw bijeenkomst in dit overzicht wordt opgenomen? Bel of email me!